Tuesday, October 18, 2011

Η Ελλάδα της Απεργίας

«Αυτός που πρώτος θα σηκώσει τη γροθιά του», έγραψε ο HG Wells, «είναι αυτός που έχει ξεμείνει από ιδέες.» Αυτή είναι η σκέψη μου βλέποντας την Ελλάδα σε μια ακόμα γενική απεργία. Οι αναγνώστες μου ξέρουν ότι δεν έχω ιδιαίτερη συμπάθεια προς τους διαδηλωτές και γνωρίζουν επίσης ότι έχω γίνει πιο απαισιόδοξος τον τελευταία καιρό. Συγχωρέστε μου τις σκέψεις αλλά οι καιροί το επιβάλλουν.

Στην απεργία καταφεύγεις όταν τα επιχειρήματα, τα πάρε δώσε και οι διαπραγματεύσεις έχουν αποτύχει. Εκτός αν είσαι Έλληνας. Τότε, πρώτα απεργείς και μετά διαπραγματεύεσαι. Η απεργία είναι ορεκτικό στην Ελλάδα, ούτε καν το κυρίως πιάτο, πόσο μάλλον το επιδόρπιο. Τι λέει για την Ελλάδα ότι απεργεί ο κόσμος τόσο συχνά;

Μια κοινωνία χωρίς αυτοσυγκράτηση. Εάν τα δικαιώματα συνεπάγονται και υποχρεώσεις και αν ωριμότητα είναι να γνωρίζεις πότε να μην κάνεις κάτι, τότε ο ελληνικό λαός έχει τόσο καταχραστεί το δικαίωμα της απεργίας που δύσκολα μπορεί πια να το επικαλεστεί. Όπως το παιδί που όλο φωνάζει ότι έρχεται ο λύκος, η απεργία δεν μας λέει τίποτα για το δίκαιο ή την απόγνωση των απεργών. Και έτσι, όταν όντος έρθει ο λύκος, κανείς δεν ακούει πια. Η αυτοσυγκράτηση είναι το σήμα κατατεθέν μιας πολιτισμένης κοινωνίας και ενός πολιτισμένου ατόμου.

Μια κοινωνία χωρίς θεσμούς. Οι συχνές απεργίες απορπέουν από ένα αδύναμο πολιτικό σύστημα και δείχνουν την έλλειψη μηχανισμών για διαπραγμάτευση και συμβιβασμό. Οι άνθρωποι βγαίνουν στους δρόμους και γίνονται όχλος όταν δεν έχουν τρόπο να εκφραστούν, αλλά αυτή η διαδικασία δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: αν οι διαφορές λύνονται με την απεργία, τότε δε θα καλλιεργηθούν εναλλακτικοί δίοδη για διαπραγματεύσεις. Η απεργία γεννά άλλη απεργία που γεννά άλλη απεργία - η δύναμή μου είναι η ένταση της φωνής μου, η ικανότητά μου να μαζέψω κόσμο σε μια πλατεία, η απόφασή μου να κλείσω ένα δρόμο.

Μια κοινωνία χωρίς αξιοκρατία. Όταν οι μισθοί καθορίζονται από την ωμή δύναμη και όταν το προς το ζην εξαρτάται από την ικανότητά μου να κινητοποιηθώ, τότε δεν υπάρχει αξιοκρατία. Η ανταμοιβή πρέπει να αντικατοπτρίζει τη προσπάθεια και αυτή η στοιχειώδης αρχή έχει χαθεί στην ελληνική κοινωνία. Υπάρχει, βέβαια, δυσαρέσκεια προς εκείνους που παίρνουν μεγάλες αμοιβές, αλλά υπάρχουν και εκείνοι που υπερασπίζονται (και πάνε σε απεργία για να υπερασπιστούν) κάποιους μισθούς μόνο και μόνο γιατί υπάρχουν: θα πρέπει να παίρνω τόσα γιατί πάντα έπαιρνα τόσα, όχι επειδή το αξίζω. Σε μια τέτοια κοινωνία, πώς μπορείς να πεις στους σκληρά εργαζόμενους Έλληνες να συνεχίσουν να δουλεύουν; Οι ανταμοιβές πάνε στους ηχηρούς και τους ισχυρούς, παρά στους ικανούς.

Μια κοινωνία χωρίς συμπάθεια. Η σύγχρονη κοινωνία βασίζεται στην αλληλεξάρτηση – μπορώ να είμαι δάσκαλος επειδή κάποιος άλλος είναι αγρότης, κυνηγός ή γιατρός. Το κοινωνικό σύμφωνο στηρίζεται στο ότι κάποιος άλλος καλλιεργεί τρόφιμα, ανακαλύπτει φάρμακα, μαζεύει τα σκουπίδια. Η απεργία είναι η απόλυτη προσφυγή γιατί μετατρέπει μια αντιπαράθεση μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου σε μια ευρύτερη, κοινωνική μάχη. Όταν τα λεωφορεία δεν κινούνται, τα φαρμακεία είναι κλειστά ή δε μπορείς να αγοράσεις ψωμί, αυτό δεν είναι πια ένα τοπικό ζήτημα. Όμως, η συχνότητα και η ταχύτητα με την οποία καταφεύγεις σε μια απεργία και είσαι πρόθυμος να ταλαιπωρήσεις τους συμπατριώτες αναδεικνύει πόσο λογαριάζεις το δικό σου συμφέρον έναντι των άλλων. Όταν λες, «Κάνω απεργία, δε με νοιάζει τίποτα» - και το κάνεις συχνά και χωρίς επιφυλάξεις – αυτό δείχνει πόσο αξία δίνεις στον εαυτό σου και πόσο νοιάζεσε για τους άλλους. Με το έτσι θέλω δηλαδή.

Μια κοινωνία απρόβλεπτη. Αυτό που κάνει τη ζωή στην Ελλάδα τόσο δύσκολη είναι ότι δε μπορείς να προβλέψεις τίποτα. Θυμάμαι πάντα μια κουβέντα με κάτι φίλους Αμερικανούς που με είχαν επισκεφθεί την Αθήνα και θα πήγαιναν με το καράβι σε ένα νησί. Το πλοίο θα έφτανε στις 5 το απόγευμα και είχαν κλείσει μια κρουαζιέρα στις 5:45. Τους είπα να την αλλάξουν την κρουαζιέρα γιατί δε θα προλάβουν – το πλοίο θα αργήσει. Γιατί να αργήσει, μου λένε, εκτός αν πάθει βλάβη; Γιατί θα αργήσει τους λέω. Και άργησε.

Φυσικά η ζωή δεν είναι προβλέψιμη. Πάντα κάτι θα συμβεί. Αλλά το να ξέρεις ότι ζεις σε μια κοινωνία όπου η καθημερινότητά σου εξαρτάται από κάποια μειονότητα· να ξέρεις ότι ό,τι και να κάνεις, δεν ελέγχεις ούτε την πιο απλή σου κίνηση· και να αισθάνεσαι ότι η σκληρή δουλειά δε πιάνει τόπο· με άλλα λόγια, να ξέρεις ότι ζεις σε μια κοινωνία χωρίς αυτοσυγκράτηση, χωρίς θεσμούς, χωρίς αξιοκρατία, χωρίς εμπάθεια και χωρίς προβλεψιμότητα - αυτή είναι η σύγχρονη ελληνική τραγωδία. Και όταν βλέπεις τη χώρα σε παράλυση από μια γενική απεργία, τότε καταλαβαίνεις ότι αυτή η κρίση δεν είναι τυχαία, ούτε μας ήρθε από τη Ευρώπη ή τη Φρανκφούρτη ή τη Νέα Υόρκη. Είναι Ελληνική, απ’ άκρη σ’ άκρη.

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.