Monday, May 14, 2012

Έλεος Πια Με Το «Μνημόνιο»

Η εμμονή με το «Μνημόνιο» – και για το ποιος είναι υπέρ ή κατά – έχει ισοπεδώσει πλήρως τον δημόσιο διάλογο και έχει απλοποιήσει ένα πολυσύνθετο θέμα. Είναι ώρα να πάψουμε να μιλάμε πια για το «Μνημόνιο» και να κάνουμε μια σοβαρή κουβέντα για τα προβλήματα και για το μέλλον της χώρας.

Η Ελλάδα έχει δύο προβλήματα: την κρατική χρηματοδότηση και την έλλειψη ενός μοντέλου που θα φέρει ανάπτυξη. Τα δύο συνδέονται φυσικά, άλλα είναι, εν τέλει, διαφορετικά θέματα. Το πρόβλημα της χρηματοδότησης είναι το πιο άμεσο, και η ανάγκη επίλυσής του είναι αυτή που μας περιορίζει. Χωρίς την ανάγκη χρηματοδότησής θα μπορούσαμε να κάνουμε μια άλλη κουβέντα. Δυστυχώς όμως δεν έχουμε τέτοια ευχέρεια.

Όπως κάθε χώρα, η Ελλάδα έχει τρεις δημοσιονομικές ανάγκες: να καλύψει τα πρωτογενή της έξοδα (μισθοί, συντάξεις, κτλ), να πληρώσει τόκους στα ομόλογα που είναι εν ισχύ, και να αποπληρώσει ομόλογα που λήγουν. Για την κάλυψη των αναγκών αυτών μπορεί να προσφύγει στη φορολογία και στο δανεισμό (η τρίτη επιλογή είναι να τυπώσουμε χρήματα, αλλά ως μέλος της Ευρωζώνης, δεν μπορούμε να το κάνουμε). Σε μία χώρα με ελλειμματικό προϋπολογισμό, η εξομοίωση των εσόδων και των εξόδων γίνεται μέσω του δανεισμού. Δανεισμός από τις αγορές, όμως, δεν είναι εφικτός αφού δεν υπάρχουν ιδιώτες που να θέλουν να δανείσουν την Ελλάδα με όρους που να καθιστούν βιώσιμο το χρέος μας. Ούτε φαίνεται να αλλάζει σύντομα αυτή η κατάσταση.

Άρα η χώρα έχει δυο επιλογές: ή να δανειστεί χρήματα από κράτη ή να εξομοιώσει τα έσοδα της με τις δαπάνες. Ο διακρατικός δανεισμός σημαίνει μνημόνιο. Όχι απαραίτητα το «Μνημόνιο» που ισχύει τώρα αλλά κάποιο μνημόνιο. Για να πάρουμε χρήματα θα πρέπει να δεσμευτούμε. Χωρίς μνημόνιο δεν υπάρχει διακρατικός δανεισμός, και άρα η απάρνηση του «Μνημονίου» και κάθε μνημονίου σημαίνει ότι η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να βρει χρήματα για να καλύψει τις ανάγκες της.

Το πρόβλημα είναι ότι η δημοσιονομική τρύπα είναι μεγάλη. Ο προϋπολογισμός του 2012 προβλέπει πρωτογενές έλλειμμα, που σημαίνει ότι ακόμα και να μην πληρώσει το κράτος τόκους, του λείπουν χρήματα. Μάλιστα, χωρίς νέα μέτρα, ο προϋπολογισμός θα παραμείνει ελλειμματικός έως το 2016 (τουλάχιστον). Η τρύπα μεγαλώνει αν θέλει το κράτος να πληρώσει τόκους (€13-€14 δις το χρόνο έως το 2016) ή να αποπληρώσει το χρέος που λήγει σε αυτή τη περίοδο (από €30 μέχρι €48 δις το χρόνο ως το 2016). Αυτά τα χρήματα δε συμπεριλαμβάνουν καν τη στήριξη προς το τραπεζικό σύστημα.

Χωρίς μνημόνιο θα πρέπει να μας πουν οι πολιτικοί πως θα καλύψουν το έλλειμμα: από που θα βρουν τα έσοδα και τι περικοπές θα κάνουν; Έστω και αν υποθέσουμε ότι η μονομερής αποκήρυξη του 100% του χρέους μας δε θα έχει καμία αρνητική συνέπεια όπως τη κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος ή την έξοδο της χώρας από την Ευρωζώνη, μας λείπουν ακόμα €2-€4 δις το χρόνο μέχρι το 2016. Τι νέα μέτρα προτείνουν αυτοί που λένε όχι στο Μνημόνιο;

Βέβαια, η απάντηση του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. είναι σαφής αν και δεν έχει ακουστεί μετεκλογικά: «Πόροι μπορούν να βρεθούν με ριζική αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος, την επιβάρυνση, όσο χρειάζεται, των μεγάλων εισοδημάτων και του συσσωρευμένου πλούτου και με μείωση των δαπανών που δεν εξυπηρετούν το λαϊκό συμφέρον». Σύμφωνα με το κόμμα, με τα μέτρα αυτά θα «εισρεύσουν στα δημόσια ταμεία δεκάδες δισεκατομμύρια κάθε χρόνο». Δηλαδή λεφτά υπάρχουν και θα πάμε να τα πάρουμε, λέει ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. αν και η αναφορά του σε «δεκάδες δισεκατομμύρια» προδίδει την ανωριμότητα της οικονομικής σκέψης του κόμματος (Ως μέτρο σύγκρισης, το 2011, τα φορολογικά έσοδα του κράτους ήταν ~€45 δις, οπότε λίγο δύσκολο να εισρέουν «δεκάδες δισεκατομμύρια» επιπλέον το χρόνο). Είναι χρήσιμο, όμως, να τα συζητήσουμε αυτά τα πλάνα και να μάθουμε ακριβώς που θα βρεθούν αυτά τα δεκάδες δισεκατομμύρια χωρίς να καταλήξει η χώρα στον οικονομικό πάτο.

Επίσης, πρέπει να συζητήσουμε, αν κάτι τέτοιο είναι συμβατό με την παραμονή της χώρας στην Ευρωζώνη. Εδώ έχουμε μείνει στο να λέμε «ναι» και «όχι» αντί να κάνουμε μια σοβαρή κουβέντα. Χωρίς καμία χρηματοδότηση, για παράδειγμα, είναι αρκετά πιθανό να ζητήσει ο λαός την επιστροφή στην δραχμή γιατί τα νούμερα δε βγαίνουν με τίποτα. Από την άλλη, χρωστάμε ήδη πάνω από €100 δις στην Ευρώπη και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Για να βγουν τα νούμερα χωρίς χρηματοδότηση, σίγουρα θα αρνηθούμε να πληρώσουμε αυτά τα χρέη – τι θα πουν οι εταίροι μας γι’ αυτό; Ακόμα και αυτοί που θέλουν να αλλάξουν το «Μνημόνιο» λίγα λένε για το πως θα το αλλάξουν. Για παράδειγμα, αν παρουσιάσει ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. το οικονομικό του πρόγραμμα ως βάση για την αναδιάρθρωση του χρέους, φοβάμαι ότι θα κριθεί εξ’αρχής «εκτός τόπου και χρόνου». Ούτως ή άλλως χρειαζόμαστε συγκεκριμένες προτάσεις και όχι σλόγκαν.

Αυτή η κουβέντα καλύπτει μόνο ένα από τα δύο προβλήματα: την ανάγκη της χρηματοδότησης του κράτους. Η άλλη κουβέντα είναι ευρύτερη, πιο ουσιώδης και πιο σημαντική: πως θα επανέλθει η Ελλάδα σε μια τροχιά ανάπτυξης; Σε αντίθεση με τον ψευτοδιάλογο για το «Μνημόνιο» αυτό είναι ένα ουσιαστικό ερώτημα για το οποίο υπάρχουν διαφορετικές απόψεις. Από τη μία, υπάρχει ένα τμήμα φιλελεύθερο που πιστεύει στην απελευθέρωση της αγοράς και στη συρρίκνωση του κράτους. Από την άλλη, υπάρχει η πίστη σε ένα μεγαλύτερο κράτος που θα περιορίσει τις δυνάμεις της αγοράς. Ανάμεσα στα δύο άκρα, φυσικά, υπάρχουν πολλοί συνδυασμοί. Αλλά η εμμονή με το «Μνημόνιο» έχει επισκιάσει αυτόν τον πιο ουσιαστικό διάλογο. Ώρα να πούμε όχι μόνο σε τι είμαστε κατά, αλλά και σε τι είμαστε υπέρ.

9 comments:

  1. Please please please in English.

    ReplyDelete
  2. Try Google translation. It gave me an idea at least.

    ReplyDelete
  3. Ρίξε μια ματιά στο www.greecedebtfree.org. Είναι ένας τρόπος να δοθεί λύση εκτός κομμάτων και κυβερνήσεων, και ακούγεται καλή.

    ReplyDelete
    Replies
    1. Ευχαριστώ Ειρήνη. Θα το κοιτάξω.

      Delete
  4. Here you go: http://www.greekdefaultwatch.com/2012/05/enough-with-memorandum.html

    ReplyDelete
    Replies
    1. Thanks, much appreciated.

      Delete
  5. Έχεις δει πολλούς δανεισμός να πάνε πακέτο με το ξεπούλημα και ξένων περιουσιών; Αν εσύ σαν ιδιώτης δανιστείς, δεν θα πάνε οι δανιστές σου να κατασχέσουν το σπίτι το γείτονα.
    Δυστυχώς με το μνημόνιο 2 όμως δίνουν αυτό το δικαίωμα σε ξένες δυνάμεις. Το αμφισβητείς αυτό;
    Και αν όχι, δεν θα έπρεπε να είναι αυτό προτεραιότητα και όχι το πως θα βρούμε λεφτά να δανειστούμε;

    ReplyDelete
  6. http://alexanderlandpella.blogspot.com/2012/05/bbc-23.html

    Το 2011 πληρωσαμε 23% περισοτερο τοκο απο το 2010 και επισης το β εξαμηνο του 2011 ειχαμε 1,8 δις πρωτογενες πλεονασμα...αυτα λεει με λιγα λογια αυτο το αρθρο του bbc.
    Τωρα ειναι αληθεια? ειναι ψεματα? ο καθενας διαβαζει και κρινει μονος του.
    Παντως οτι υπαρχουν τροποι ειναι σιγουρο,αλλα πρεπει να μας τους πουνε

    ReplyDelete

Note: Only a member of this blog may post a comment.