Wednesday, September 26, 2012

Ποια Λιτότητα;

Η λιτότητα σκοτώνει την Ελλάδα. Ή τουλάχιστον έτσι μας λένε. Οι πολιτικοί και ο Τύπος παρουσιάζουν μια σαφή εικόνα: για να ικανοποιήσει τους ξένους πιστωτές, η ελληνική κυβέρνηση μειώνει τις κρατικές δαπάνες σε επίπεδα που θέτουν σε κίνδυνο τη παροχή βασικών υπηρεσιών. Οι πολίτες, που υποφέρουν κάτω από αυτές τις συνθήκες, επαναστατούν. Αυτά διαβάζει κανείς σε καθημερινή βάση. Λογικά ακούγονται. Αλλά δεν είναι αλήθεια. Όντος η Ελλάδα κάνει περικοπές. Αλλά αν αυτό πού κάνει η Ελλάδα είναι «λιτότητα», τότε κάποιος που τρώει τέσσερα χάμπουργκερ την ημέρα αντί για πέντε κάνει δίαιτα. Η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη. 

Κοιτάξτε τα δημοσιονομικά της χώρας. Τα κρατικά έσοδα μειώθηκαν το 2009, αλλά από τότε έχουν μείνει στάσιμα. Αυτό οφείλεται σε τρεις δυναμικές. Πρώτον, τα έσοδα από την εργασία, το εισόδημα και τα κέρδη έχουν μειωθεί λόγω της ανεργίας, της μείωσης των μισθών και τα χαμηλά εταιρικά κέρδη. Δεύτερον, η κυβέρνηση αύξησε τους φόρους προστιθέμενης αξίας, εν μέρει επειδή είναι πιο εύκολο να τους εισπράξει από τους άμεσους φόρους (όπου υπάρχει φοροδιαφυγή). Τρίτον, η χρηματοδότηση της ΕΕ για τις επενδύσεις αυξήθηκε, παρέχοντας πρόσθετα έσοδα στο δημόσιο ταμείο. 

Τα έσοδα έχουν μείνει σε σταθερά επίπεδα, αλλά επειδή η οικονομία συρρικνώνεται, τα έσοδα ως ποσοστό του ΑΕΠ βρίσκονται στο 41%, το υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας. Οπότε ναι, υπάρχει φοροδιαφυγή και τα έσοδα θα μπορούσαν να είναι υψηλότερα, αλλά το κράτος εισπράττει το μεγαλύτερο μερίδιο χρημάτων της τελευταίας δεκαετίας. Εν τω μεταξύ, η αύξηση των έμμεσων φόρων έχει βυθίσει την οικονομία σε ύφεση, καθώς το διαθέσιμο εισόδημα έχει μειωθεί . Οι καταθέσεις έχουν πέσει κατά 35% λόγω της φυγής κεφαλαίων και της αρνητικής αποταμίευσης. Ο πλούτος εξατμίζεται. 

Το πρόβλημα βρίσκεται στις δαπάνες. Από το 2008 έως το 2011, το κράτος έκοψε € 13,2 δις (-12,5%) από τις πρωτογενείς δαπάνες (εξαιρουμένων των τόκων). Αλλά τι έκοψε; Καταρχάς μείωσε τις δημόσιες επενδύσεις, που αποτελούν το ήμισυ της συνολικής πτώσης. Από το άλλο μισό το μεγαλύτερο κομμάτι είναι η χαμηλότερες αμυντικές δαπάνες. Εν τω μεταξύ, οι κοινωνικές παροχές έχουν αυξηθεί ενώ οι μισθολογικές δαπάνες του κράτους έχουν μειωθεί μόνο κατά 7%, κυρίως λόγω συνταξιοδοτήσεων των δημοσίων υπαλλήλων παρά ενός εξορθολογισμού της δημόσιας διοίκησης. 

Ας δούμε και κάτι άλλο. Το 2011, οι πρωτογενείς δαπάνες ήταν 43,1% του ΑΕΠ (έναντι 48,7% το 2009). Ωστόσο, οι δαπάνες την εποχή 2000 - 2006 ήταν κατά μέσο όρο στο 40%. Ακόμη και σήμερα, το κράτος δαπανά τρεις ποσοστιαίες μονάδες περισσότερο από ό,τι στις αρχές της δεκαετίας. Αν αφαιρέσουμε τις κεφαλαιακές δαπάνες (επειδή η πρόσφατη πτώση των δαπανών οφείλεται στις επενδύσεις), το κράτος δαπανά 5,3% του ΑΕΠ περισσότερο από ό,τι την περίοδο 2000-2006. Αυτό το 5.3% είναι ίσο με €11,5 δις, που είναι σχεδόν τα «μέτρα» που συζητάμε τόσους μήνες. 

Όλα αυτά δημιουργούν τρία μεγάλα ερωτήματα: γιατί η μείωση των δαπανών για τις υποδομές και την άμυνα θέτει σε τέτοιο κίνδυνο την παροχή των δημοσίων υπηρεσιών; Γιατί είναι τόσο εξωφρενικό να κόψουμε τις δαπάνες στο επίπεδο που ήταν την περίοδο 2000-2006; Και γιατί δεν μπορεί να παρέχει το κράτος με 43% του ΑΕΠ τα αγαθά και τις υπηρεσίες που παρείχε με το 40% του ΑΕΠ; 

Αυτά είναι μεγάλα ερωτήματα που βρίσκονται στον επίκεντρο του τι συμβαίνει στην Ελλάδα. Οι φόροι αυξάνονται ώστε η κυβέρνηση να κερδίσει χρόνο για να γυρίσει το κράτος εκεί που ήταν πριν από μια δεκαετία. Η ιδέα ότι το κράτος δεν έχει πόρους για να παρέχει υπηρεσίες δε στέκει. Το θέμα δεν είναι τα χρήματα. Το κράτος ζει και τρώει καλά – μάλιστα τρώει καλύτερα από ό,τι έτρωγε πριν μια δεκαετία. Λιτότητα σου λένε. 

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.